Τα Βασικά Οικονομικά Που Πρέπει Να Ξέρεις (Οδηγός 01)
Στο σχολείο έμαθες να λύνεις εξισώσεις δευτέρου βαθμού και να απομνημονεύεις χρονολογίες από την Ιστορία. Κανείς όμως δεν σου εξήγησε τα βασικά οικονομικά, πώς λειτουργεί το χρήμα στη ζωή σου, τι σημαίνει να έχεις ένα asset αντί για μια υποχρέωση, γιατί τα λεφτά σου χάνουν αξία ακόμα και όταν «κάθονται» στην τράπεζα, ή πώς €100 τον μήνα μπορούν να γίνουν πάνω από €200.000 σε 30 χρόνια. Πάμε να δούμε τα βασικά οικονομικά που πρέπει να ξέρεις.
Δες το σε βίντεο στο κανάλι μας στο Youtube
Περιεχόμενα-Τα Βασικά Οικονομικά Που Πρέπει Να Ξέρεις
Για περισσότερα μπορείς να μπεις στο το κανάλι μας στο Youtube.
1. ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ vs ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ
Η πιο βασική διάκριση που κανείς δεν κάνει ξεκάθαρη είναι αυτή:
Ένα περιουσιακό στοιχείο (asset) βάζει χρήμα στην τσέπη σου. Μια υποχρέωση (liability) βγάζει χρήμα από την τσέπη σου.
Φαίνεται απλό, αλλά η εφαρμογή του μπερδεύει πολύ κόσμο. Πάρε για παράδειγμα το σπίτι που μένεις. Στην Ελλάδα έχουμε μάθει να λέμε «το σπίτι είναι η καλύτερη επένδυση», αλλά αν μένεις εκεί ο ίδιος, το σπίτι είναι έξοδο, όχι επένδυση. Πληώνεις φόρους, συντήρηση, λογαριασμούς. Δεν σου βάζει τίποτα στην τσέπη. Αν όμως νοικιάζεις αυτό το σπίτι σε κάποιον άλλον, τότε ναι, είναι asset, γιατί σου φέρνει εισόδημα κάθε μήνα.
Το ίδιο ισχύει για το αυτοκίνητο. Χάνει αξία από τη στιγμή που βγαίνει από την έκθεση και σου κοστίζει σε ασφάλιση, βενζίνη και service. Είναι υποχρέωση.
Η λογική είναι απλή: όσο πιο πολλά assets αποκτάς σε σχέση με υποχρεώσεις, τόσο πιο κοντά είσαι στη χρηματοοικονομική ελευθερία, το σημείο όπου τα assets σου σου δίνουν αρκετό εισόδημα για να καλύψεις τα έξοδά σου, χωρίς να χρειάζεται να δουλεύεις για αυτό.
2. ΤΟΚΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΚΙΣΜΟΣ
Ο τόκος συνήθως τον σκεφτόμαστε ως κάτι αρνητικό, δόσεις δανείου, επιβάρυνση πιστωτικής κάρτας. Αλλά ο τόκος έχει και την καλή του πλευρά, όταν δουλεύει για σένα αντί για εναντίον σου.
Ο τόκος είναι το κέρδος που παίρνεις όταν τα λεφτά σου δουλεύουν. Ο ανατοκισμός είναι κάτι πιο δυνατό: είναι όταν αυτό το κέρδος αρχίζει να βγάζει κι αυτό δικό του κέρδος. Δηλαδή, κερδίζεις τόκο πάνω στον τόκο που ήδη έχεις κερδίσει.
Ας δούμε τι σημαίνει αυτό στην πράξη με ένα παράδειγμα:
| Χρόνια | Έβαλες | Τελικό ποσό | Κέρδος από ανατοκισμό |
|---|---|---|---|
| 10 χρόνια | €12.000 | €19.986 | €7.986 |
| 20 χρόνια | €24.000 | €71.826 | €47.826 |
| 30 χρόνια | €36.000 | €206.284 | €170.284 |
€100 τον μήνα με μέσο ετήσιο επιτόκιο 10% (ιστορικός μέσος όρος S&P 500)
Προσέξτε τη διαφορά στη 10ετία και στη 30ετία. Στα 10 χρόνια το κέρδος είναι €7.986 πάνω από ό,τι έβαλες. Στα 30 χρόνια είναι €170.284. Η επιπλέον αξία δεν απλά τριπλασιάστηκε, εκτοξεύτηκε. Αυτό συμβαίνει γιατί ο ανατοκισμός δεν είναι γραμμικός, είναι εκθετικός. Γι’ αυτό λένε ότι ο χρόνος, και όχι το ποσό, είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας στην επένδυση.
3. ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ — Η ΣΙΩΠΗΛΗ ΑΠΩΛΕΙΑ
Κάθε χρόνο τα πράγματα γίνονται πιο ακριβά. Ο πληθωρισμός κυμαίνεται ιστορικά γύρω στο 3% τον χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι τα λεφτά σου, αν μένουν στην άκρη χωρίς να δουλεύουν, χάνουν πραγματική αξία με τον καιρό — ακόμα κι αν ο αριθμός στον λογαριασμό σου παραμένει ο ίδιος.
Ας πάρουμε ένα συγκεκριμένο παράδειγμα. Αν έχεις €10.000 σε τραπεζική κατάθεση με 1% τόκο, σε 10 χρόνια ο λογαριασμός σου θα δείχνει €11.046. Φαίνεται κέρδος. Αλλά σε αγοραστική δύναμη, δηλαδή τι μπορείς πραγματικά να αγοράσεις με αυτά τα λεφτά, έχεις μόλις €8.219. Έχασες πάνω από €1.700 χωρίς να το καταλάβεις.
Και για να δεις τη μεγάλη εικόνα:
| Σενάριο | Ονομαστικό ποσό (30 χρόνια) | Αγοραστική δύναμη |
|---|---|---|
| €36.000 στην άκρη, χωρίς επένδυση | €36.000 | €14.832 |
| €100/μήνα επενδυμένα στο 10% | €206.284 | €84.986 |
Ίδια αρχική επένδυση. Αλλά στη μία περίπτωση, τα χρήματά σου έχουν χάσει τη μισή τους αξία. Στην άλλη, έχεις πολλαπλάσια από ό,τι έβαλες, ακόμα και αφαιρώντας τον πληθωρισμό.
Το να αφήνεις τα λεφτά σου απλά να «κάθονται» δεν είναι ασφαλής επιλογή. Είναι σιωπηλή απώλεια.
4. ΑΠΟΘΕΜΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ — ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΟΛΑ
Πριν μιλήσουμε για επενδύσεις, υπάρχει ένα βήμα που πολλοί παραλείπουν και μετά το πληρώνουν ακριβά.
Χρειάζεσαι ένα απόθεμα ασφαλείας, λεφτά στην άκρη, εύκολα προσβάσιμα, για απρόοπτα. Γιατί; Γιατί οι επενδύσεις ανεβοκατεβαίνουν. Αν χάσεις τη δουλειά σου ή χρειαστείς ξαφνικά ένα μεγάλο ποσό, και τα μόνα σου λεφτά είναι σε επενδύσεις που εκείνη τη στιγμή έχουν πέσει, θα αναγκαστείς να πουλήσεις με ζημιά.
Ο γενικός κανόνας είναι 3 έως 6 μήνες βασικών εξόδων (ενοίκιο, λογαριασμοί, φαγητό) σε έναν λογαριασμό ταμιευτηρίου που μπορείς να αδειάσεις άμεσα. Όχι σε μετοχές, όχι σε ETF. Απλά εκεί, έτοιμο.
Μόνο αφού έχεις χτίσει αυτό το «μαξιλάρι ασφαλείας», έχει νόημα να σκεφτείς να βάλεις τα υπόλοιπα λεφτά σου να δουλέψουν.
ΤΙ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ ΤΩΡΑ — ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ
Βήμα 1: Επίλεξε ένα ETF
Το 10% που χρησιμοποιήσαμε στα παραδείγματα δεν είναι τυχαίο. Είναι ο ιστορικός μέσος όρος του S&P 500, ενός δείκτη που παρακολουθεί τις 500 μεγαλύτερες αμερικάνικες εταιρείες. Αντί να αγοράζεις μετοχές μία-μία, αγοράζεις ένα ETF, ένα «καλάθι» που περιέχει όλες μαζί με ένα κλικ.
Για τον Ευρωπαίο επενδυτή, τα αμερικάνικα ETF δεν είναι νόμιμα προς αγορά. Χρειάζεσαι ένα UCITS ETF — το ευρωπαϊκό αντίστοιχο. Τα πιο δημοφιλή στην κατηγορία αυτή είναι δύο:
Το πρώτο παρακολουθεί τον S&P 500, τις 500 μεγαλύτερες αμερικάνικες εταιρείες και λέγεται VUAA. Ιστορικά έχει αποδώσει περίπου 10% τον χρόνο και θεωρείται η πιο διαδεδομένη επιλογή για αρχάριους λόγω της διαφοροποίησής του.
Το δεύτερο παρακολουθεί τον Nasdaq 100, τις 100 μεγαλύτερες τεχνολογικές εταιρείες των ΗΠΑ (Microsoft, Nvidia, Amazon κ.α.) και λέγεται CNDX. Η ιστορική του απόδοση είναι υψηλότερη, περίπου 13% τον χρόνο, αλλά με μεγαλύτερες διακυμάνσεις: όταν η αγορά πέφτει, ο Nasdaq πέφτει περισσότερο. Κατάλληλος για όποιον έχει μακροπρόθεσμο ορίζοντα και μπορεί να αντέξει ψυχολογικά πιο έντονες κινήσεις.
| ETF | Δείκτης | Ιστορική απόδοση | €100/μήνα για 30 χρόνια |
|---|---|---|---|
| VUAA | S&P 500 | ~10%/χρόνο | €206.284 |
| CNDX | Nasdaq 100 | ~13%/χρόνο | €372.340 |
Οι ιστορικές αποδόσεις δεν εγγυώνται μελλοντικά αποτελέσματα. Ο Nasdaq 100 έχει μεγαλύτερες διακυμάνσεις όταν η αγορά πέφτει.
Η στρατηγική που χρησιμοποιούν οι περισσότεροι για να το κάνουν αυτό με σταθερό τρόπο λέγεται DCA (Dollar Cost Averaging), αγοράζεις σταθερό ποσό κάθε μήνα, ανεξάρτητα από το τι κάνει η αγορά.
Βήμα 2: Επίλεξε πλατφόρμα
Για να αγοράσεις UCITS ETF από Ελλάδα, χρειάζεσαι λογαριασμό σε επενδυτική πλατφόρμα. Αυτές που χρησιμοποιώ και μπορώ να προτείνω ανάλογα με το προφίλ σου:
Freedom24 — Εκεί κάνω τις περισσότερες αγορές μου. Έχει χαμηλό κόστος συναλλαγών, μενού πλοήγησης στα ελληνικά και γρήγορη εξυπηρέτηση πελατών στα ελληνικά. Κατάλληλη αν θέλεις πρόσβαση σε UCITS ETF, ελληνικό χρηματιστήριο και μεγαλύτερη ποικιλία προϊόντων. Μπορείς να δεις αναλυτικά τη συγκριτική αξιολόγηση εδώ.
eToro — Πιο κατάλληλη για αρχάριους που θέλουν να ξεκινήσουν με μικρά ποσά. Υποστηρίζει κλασματικές μετοχές και ETF, οπότε μπορείς να ξεκινήσεις ακόμα και με €30-50 τον μήνα. Δες τη σύγκριση Freedom24 vs eToro για να αποφασίσεις ποια σου ταιριάζει καλύτερα.
Η διαδικασία είναι η ίδια και στις δύο: ανοίγεις λογαριασμό, καταθέτεις το ποσό που θέλεις και αγοράζεις το ETF που σου ταιριάζει. Αν είσαι αρχάριος και δεν ξέρεις από πού να ξεκινήσεις, δες τον πλήρη οδηγό για το πώς να αγοράσεις ETF από Ελλάδα.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ-Τα Βασικά Οικονομικά Που Πρέπει Να Ξέρεις
Τα βασικά οικονομικά που κανείς δεν σου δίδαξε στο σχολείο:
- Ένα asset βάζει χρήμα στην τσέπη σου, μια υποχρέωση το βγάζει.
- Ο ανατοκισμός μετατρέπει €100 τον μήνα σε €206.000 σε 30 χρόνια, χάρη στο εκθετικό αποτέλεσμα του χρόνου.
- Ο πληθωρισμός διαβρώνει σιωπηλά την αξία των χρημάτων σου, το «να τα αφήνεις στην άκρη» δεν είναι ουδέτερη επιλογή.
- Το απόθεμα ασφαλείας (3-6 μήνες έξοδα) έρχεται πρώτο, πριν οποιαδήποτε επένδυση.
Αν δεν ξέρεις από πού να αρχίσεις, διάβασε τον οδηγό για επενδύσεις με λίγα χρήματα ή δες πώς να ξεκινήσεις να επενδύεις από το μηδέν. Η μόνη διαφορά ανάμεσα σε αυτό που ξέρεις και αυτό που κάνεις είναι το πρώτο βήμα. Τα βασικά οικονομικά είναι πολύ σημαντικά για να ξεκινήσεις να επενδύεις.
⚠️ Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή. Οι επενδύσεις ενέχουν ρίσκο και η αξία τους μπορεί να ανέβει ή να κατέβει. Κάνε πάντα τη δική σου έρευνα πριν επενδύσεις.
